Met hun film en boek De verdwenen stad hebben Willy Lindwer en wijlen Guus Luijters in 2024 de rol van het Amsterdamse gemeentelijk openbaar vervoer blootgelegd en gedocumenteerd. Door het inzichtelijk maken van het vervoer van Joden met gewone trams is door Willy...
RubenVis
Ruben Vis
Artikelen uit mijn koker.
In de loop der jaren heb ik tientallen artikelen geschreven, misschien wel honderden artikelen. Hier vind je er een aantal van terug en er komen natuurlijk ook met enige regelmaat nieuwe artikelen bij.
Opening Portugese synagoge in 1675 stond voor vrijheid van geweten
sep 1, 2025 | Geschiedenis
Op 10 Menachem 5435 overeenkomend met vrijdag 23 juli 1675 werd de Portugese synagoge in Amsterdam ingewijd. De toen befaamde kunstenaar Romeyn de Hooghe legde het feestelijk tafereel op een ets vast. Het misschien wel meest opvallende element ervan is de kop, de...
De grote wijs vult al 350 jaar de ruimte van de Esnoga
aug 21, 2025 | Geschiedenis, Nieuws
Zondagochtend, Tisja Beav werd ik verbaasd door de onverwacht grote opkomst, mannen, vrouwen, jongeren, kinderen, in de sjoel van Eindhoven. Aan het einde van die week was de Portugese synagoge jarig. Dat betekende zeven kwartier lopen (en terug!) om de 350ste...
Geen Joodse pijn
jul 4, 2025 | Geschiedenis
In 2018 verscheen Thijs Bayens bij mij op kantoor. Eerst stelde hij zich voor als degene die een team had opgezet om de cold case te onderzoeken wie Anne Frank zou hebben verraden. Daarna legde hij me ongevraagd uit dat het erop lijkt dat hij Joodse wortels heeft....
Excuses uitspreken op Jom Hasjoa: het gesproken woord geldt
apr 25, 2025 | Geschiedenis
Burgemeester Femke Halsema heeft bij de Jom Hasjoa-herdenking in de Hollandsche Schouwburg excuses uitgesproken voor het handelen van de gemeente Amsterdam jegens haar Joodse inwoners in de Tweede Wereldoorlog. Bij een onderwerp als dit is de exacte inhoud essentieel;...
25 Jaar Beth Shalom-sjoel. 25 Jaar een goede mengeling van kavvana en bejegening
feb 5, 2025 | Geschiedenis
7 februari 2017 Bij het 25-jarig bestaan van de sjoel in Beth Shalom Buitenveldert vormt de goede mengeling van kavvana (devotie bij de tefillot) en respectvolle en geïnteresseerde onderlinge bejegening de rode draad. Opeenvolgende sjoelbesturen en gabba’im waken op...
Herdenk toch ten goede de ellendige zielen die naar hun dood zijn gebracht
okt 6, 2024 | Geschiedenis
Deze zondag is het de treurigste dag op de Joodse kalender: Tisja Beav. De vele rampen die het Joodse volk heeft ondergaan worden op deze dag herdacht, ook de Sjoa. In sjoel wordt een extra Kina (treurgedicht) gezegd dat de Sjoa gedenkt. Op maandagavond 21 september...
Halte Hausdorff, biografie over honderd jaar Rotterdams-Joodse geschiedenis
jul 11, 2024 | Geschiedenis, In Memoriams, personen
Een stip zetten in het gebedenboek Mijn eerste schreden in het voorgaan in de sjoeldienst zette ik door Aniem Zemierot te zingen. Ik was een jaar of 7 en leerde het niet van een man maar van een vrouw, mijn Joodse Les-juf Judith Hausdorff. Voor ik voor het eerst Aniem...
Wechai bahem- een gebed op Pesach 1944 in Bergen Belsen
apr 19, 2024 | Geschiedenis
Tachtig jaar geleden, midden in de Sjoa-periode, werd door uit Nederland afkomstige gevangenen in Bergen Belsen geworsteld met het verbod van chameets op Pesach; het feest dat genoemd wordt: het tijdstip van onze bevrijding. Een kort met de hand op een klein stukje...
De Retse van Sirota, wie is de werkelijke componist?
mrt 23, 2024 | Geschiedenis
Veertig jaar geleden kwam ik voor het eerst in aanraking met chazzanoet. In Rotterdam bestond een Joods koor waarmee we Israëlische liederen zongen. Voor een bat mitswa-viering werd daaruit een koortje geformeerd om in sjoel één stuk te zingen: Retse uit de...
Afscheid van de Van der Boechorststraat, middelpunt van de eenheidsgemeente
mrt 22, 2024 | Geschiedenis
Vandaag hebben we de deur van het Joods Cultureel Centrum achter ons dichtgetrokken, definitief. In 1973 kwam het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap er in, een jaar of twee, drie voordat de Joodse Gemeente Amsterdam haar kantoren er ook naartoe verhuisde. Vijftig...
“Van hem weten we vrijwel niets”
jan 28, 2024 | Artikelen, Geschiedenis
De eerste Asjkenazische opperrabbijn van Londen wordt in Rotterdam herdacht Ruben Vis, 2014, gewijzigd 2021 In september 2013 werd Ephraim Mirvis geïnstalleerd als de elfde Britse opperrabbijn sinds Aaron Hart in 1704 werd benoemd. Eigenlijk de twaalfde, want direct...
Alle rabbijnen zijn Misjpoge, de myriade van onderlinge verwantschap van Nederlandse rabbijnen
jun 29, 2023 | Artikelen, Geschiedenis
Het is bekend en vaak gememoreerd hoezeer de leerlingen van dr. J.H. Dünner hun leraar vereerden, hem de Grote Meester noemden. Joseph Hirsch Dünner was bijna 50 jaar, van 1862 tot en met zijn dood in 1911, rector van het Nederlands Israëlietisch Seminarium en vanaf...
Boekhouding van een ondergang, hoe in één razzia Nijmegen van zijn Joden werd ontdaan
dec 4, 2022 | Artikelen, Geschiedenis
Vijfentwintig jaar geleden schreef Geert Mak het boek Hoe God verdween uit Jorwerd, de biografie van een dorp tijdens de stille revolutie tussen 1945 en 1995. Hoe de Joden verdwenen uit Nijmegen beschrijven Leo van den Munkhof en Willem Oosterbaan in een boekje van...
Tefillien en doechenen: Portugese kohaniem spreken priesterzegen uit op Rosj Chodesj
nov 20, 2022 | Artikelen, Geschiedenis
Er is gedoechend in Amsterdam op een doordeweekse dag. In de Portugese synagoge voltrok zich op zondagmorgen 8 augustus 2021 een unicum. Kohaniem (priesters) spraken hun zegen uit op een werkdag. De Amsterdamse Sefardiem zijn bekend om hun vele uitzonderlijke,...
Bensjen met Hannah Goslar (1928-2022), de vriendin van Anne Frank
nov 7, 2022 | Artikelen, Geschiedenis
Hannah Elisabeth Pick-Goslar, de beste vriendin van Anne Frank, overleed op vrijdag 28 oktober 2022 in Jeruzalem. Ze werd 93 jaar. Hannah Goslar werd in Duitsland geboren. Met haar ouders vluchtte ze na de nazi-machtsovername in 1933 vanuit Berlijn naar Nederland,...
Met een Pakistaanse dominee op weg naar een Torarol-inwijding in Zeeland
okt 31, 2022 | Artikelen, Geschiedenis
Afgelopen zondag zat ik al vroeg in de trein. De reis ging naar Middelburg, van huis tot sjoel zou vier uur duren. In Leiden kwam er een meneer tegenover me zitten met een ketting om zijn nek en een kruis van een centimeter of acht lang. Hij vroeg me in het Engels of...
Niet gemakkelijk iets te bereiken in Amsterdam West – een samenvattend overzicht
okt 23, 2022 | Artikelen, Geschiedenis
Een samenvattend overzicht van waar het boek over de geschiedenis van het Joodse leven in Amsterdam West over gaat. Op zijn regelmatige lange sjabbat-wandeling naar en van de sjoel in de Willem Schoutenstraat vroeg Ruben Vis zich af of de trek uit de Jodenhoek in de...
Een nieuwe Tora want er was ‘niet één wetrol welke mogt gebruikt worden’
sep 30, 2022 | Artikelen, Geschiedenis
In 1861 ging er een schok door de Joodse Gemeente Middelburg. In de Aron Hakodesjstonden zeven Torarollen maar na controle was het oordeel dat niet één nog in orde was om gebruikt te mogen worden. Dat blijkt uit een relaas van Jonas Metz, die zijn stuk ondertekent met...
How the world got betrayed by the Anne Frank Cold Case team
mrt 23, 2022 | Artikelen, Geschiedenis
When the news broke on January 17, 2022, the British newspaper The DailyMail headlined: “Anne Frank was betrayed by a JEWISH notary.” The word 'Jewish' in capitals. The Shoah is not history. The Holocaust and its aftermath is what we, the Jewish community is...
Niet begrepen lessen van het monument van erkentelijkheid
mrt 11, 2022 | Geschiedenis, Opinie
Nadat het plaats had moeten maken voor het Namenmonument is na diepgaande beraadslaging binnen de gemeente Amsterdam besloten om het monument van Joodse erkentelijkheid met een nieuw uitlegbord te herplaatsen. Ik was uitgenodigd voor de her-onthulling op het...
Ontbrekende namen op de Joodse Raad-groepsfoto
feb 24, 2022 | Artikelen, Geschiedenis
Er bestaat een vrij bekende foto van de twee voorzitters en de leden van de Joodse Raad. De groepsfoto van de raad, in twee nauwelijks afwijkende versies, is het enige bekende beeld van de Joodse Raad bijeen. Over wie er op de foto staan en wanneer deze is genomen,...
De Eeuwige regere voor altijd en eeuwig. Ook in Amsterdam West.
feb 17, 2019 | Geschiedenis
Als ik aan de bel trek hoor ik in de gang op weg naar de voordeur iemand op de wijs van Adon Olam zingen dat hij eraan komt en dat de sjoeldienst zo gaat beginnen. Het is de gedreven coördinator van het sjoeltje, Erwin Brugmans. Ik ben in sjoel West, met minder dan 40...
















