Hesped voor Ronnie Noach, Joodse begraafplaats Zutphen, Ruben Vis, 18 november 2025
כבוד הרבנים
Familie, bestuurders en oud-bestuurders van Joodse Gemeenten, vrienden van Ronnie Noach
Diep bedroefd zijn wij hier bijeen om Ronnie Noach naar zijn rustplaats te begeleiden. En toch moet ik, ondanks deze diepe droefenis, dit immense verdriet, spreken over blijdschap.
Ik doe dit aan de hand van een beschrijving over Aharon. Weliswaar is Ronnie’s naam niet Aharon maar Reoeveen. Maar dat is mijn naam ook en dan zou wat ik ga zeggen voor u ook op mijzelf betrekking hebben en dat wil ik voorkomen.
Opgewektheid, blijdschap is de karaktertrek die bij mij opkomt als ik aan het karakter denk van de persoon, de mens Ronnie Noach.
ויאמר הלא אהרן אחיך
Wajomer ha-lo aharon achiecha – Hij zei hem, hier is jouw broer Aharon.
ידעתי, כי דבר ידבר הוא
Ik weet dat hij gemakkelijk spreekt.
וגם הנה הוא יצא לקראתך
Vegam hine hoe jotse likratecha – hij komt om jou te ontmoeten.
וראך ושמח בלבו
Vera’acha samach belibo – zodra hij je ziet, zal er blijdschap, simche, in zijn hart zijn.
Aan deze zin in sefer Sjemot, Exodus, hoofdstuk 4 zin 14, moest ik denken toen het droevige bericht ons bereikte van het vertrek van Ronnie Noach naar hogere, betere oorden.
Terwijl H’ Jitbarach zelf erop wijst dat Aharon een goede prater was, en zo kennen we Ronnie ook, altijd een babbel, altijd zijn mond gebruikend, lezen we dat de blijdschap zich manifesteerde, belibo, in zijn hart.
De midrasj zegt over de woorden uit de pasoek ‘vera’acha vesamach belibo’ zodra hij je ziet zal hij, Aharon, verheugd zijn in zijn hart,
בפיו אין אמר אלא בלבו
befiev een amar, ella belibo.
H’ zegt niet blijdschap verbaal, maar in zijn hart, want, aldus de midrasj: samach joter belibo | mipiev, er is meer blijdschap in het hart dan mondeling.
Mi-piev, letterlijk: uit de mond. Er heerst meer blijdschap in zijn hart dan dat de mond in staat is uit te drukken.
Voor ons heerst er verdriet. Maar denkend aan Ronnie Noach komt mij zijn blijdschap, simche, voor de geest. Net als Aharon was hij verbaal sterk. Kie daber jedaber hoe.
Maar misschien meer nog dan door de woorden die hij sprak, koesterde hij blijdschap in zijn hart. Zijn ogen, zijn gelaatsuitdrukking, dat verried die simche in zijn hart. Misschien meer nog dan zijn verbale uitdrukking. Een blijdschap die hartverwarmend was.
Er is een andere midrasj (Ein Jaäkov) die zegt dat Aharon werd beloond voor het feit dat hij blijdschap in zijn hart koesterde, de blijdschap zoals we dus lezen in Exodus 4:14.
Maar waar was Aharon nu zo blij om?
De blijdschap betreft de ontmoeting met Mosje, Mozes. Aharon ontmoette zijn broer. De ontmoeting verblijdde hem, het bracht zo zegt HKB”H in de zin die we zojuist aanhaalden, vreugde in het hart van Aharon.
Sjivvestoeltjes met rieten bekleding, Joodse begraafplaats Zutphen.
Ontmoeting. Ook hier is de parallel met onze Ronnie Noach treffend. Als Ronnie je ontmoette dan was er blijdschap in zijn hart. Het genot, alleen al van de ontmoeting, spatte als het ware van zijn gezicht.
Ronnie uitte die blijdschap, daar kunnen we allemaal van getuigen, we hebben het allemaal wel ervaren als we Ronnie ontmoetten.
Maar die blijdschap was eigenlijk nog veel groter, belibo, niet befiev. In zijn hart, want zoals de midrasj zegt, de vreugde in het hart is nog veel meer dan verbaal geuit naar buiten komt.
Kun je nagaan hoe blij Ronnie werkelijk was, als hij je ontmoette. Nog blijer dan dat hij je verbaal liet blijken.
Aharon, zo vertelt de Midrasj, werd ervoor beloond dat hij blijdschap in zijn hart koesterde.
Als een beloning voor het feit dat er staat: zodra hij je ziet, er blijdschap, simche, in zijn hart zal zijn, kreeg hij de Choshen Hamishpat, het borstschild dat de hoge priester op zijn hart droeg en dat de functie had om rechtvaardigheid te brengen.
Ronnies gevoel voor rechtvaardigheid was groot, misschien wel grenzeloos groot. Zo heb ik hem vaak genoeg meegemaakt, als kehilla-bestuurder, als lid van het bestuur van het toenmalige IPOR, als lid van de Centrale Commissie van ons kerkgenootschap, het NIK en namens het NIK als bestuurder van de stichting Vrienden van de Aaltense synagoge.
Overal was het zijn gevoel voor rechtvaardigheid wat hem dreef.
Rechtvaardigheid is geen objectieve meetlat maar datgene wat jouw hart jou ingeeft als datgene dat juist is.
Misschien mogen we de midrasj zo uitleggen: degene die meer nog dan dat hij zijn blijdschap verbaal belijdt, de vreugde in zijn hart koestert, dat diegene door die vreugde in zijn hart de G’ddelijke leiding en inspiratie krijgt om rechtvaardigheid na te streven.
Kie dabeer jedaber hoe, hij die weet te spreken
Wesamach belibo, blijdschap in het hart,
En beschikt een groot rechtvaardigheidsgevoel.
Zo wil ik onze Ronnie Noach gedenken.
יהי זכרו ברוך
Moge zijn aandenken tot zegen zijn, en tot steun aan zijn vrouw, verwanten en allen die delen in jullie verdriet